محاسبه پورسانت آرایشگر: درصد ثابت، پلکانی یا حقوق به‌علاوه درصد؟ با مثال عددی

آخر ماه که می‌رسد، در خیلی از سالن‌ها یک عدد حال همه را می‌گیرد: سهم هر همکار. محاسبه پورسانت آرایشگر وقتی قاعده‌ی مکتوب ندارد، هر ماه دلخوری تازه‌ای می‌سازد؛ یکی می‌پرسد تخفیف یلدا از سهم چه کسی رفت و دیگری مطمئن است انعامش جا افتاده. این راهنما چهار مدل رایج را با عدد کنار هم می‌گذارد و برای مواد مصرفی، تخفیف، کارت هدیه و انعام قاعده‌ای پیشنهاد می‌کند که بشود نوشت و امضا کرد.

چهار مدل رایج برای حقوق درصدی آرایشگاه

اسم‌ها از شهری به شهر دیگر فرق می‌کند، ولی پورسانت پرسنل سالن زیبایی تقریباً همیشه با یکی از این چهار مدل، یا ترکیبی از آن‌ها، حساب می‌شود:

درصد ثابت ساده‌ترین مدل است و برای همین رایج‌ترین. در بسیاری از سالن‌ها درصد آرایشگر باتجربه برای خدمات جایی بین ۳۰ تا ۵۰ درصد است، اما این عدد از شهری به شهر دیگر و حتی بین دو سالن یک خیابان فرق می‌کند. این‌که مشتری را چه کسی می‌آورد، مواد با کیست و سالن چقدر اجاره و هزینه‌ی ثابت دارد، همه در آن اثر دارند. پس عدد سالن همسایه را کپی نکنید.

فرق اصلی مدل‌ها این است که ریسک ماه خلوت را چه کسی می‌پردازد. فرض کنید همکاری در یک ماه معمولی ۶۰ میلیون تومان خدمات انجام می‌دهد. با درصد ثابت ۴۰، سهمش ۲۴ میلیون تومان است؛ با حقوق پایه‌ی ۱۲ میلیون به‌علاوه‌ی ۲۰ درصد هم دقیقاً ۲۴ میلیون. حالا ماه خلوتی مثل محرم را در نظر بگیرید که فروشش به ۳۵ میلیون می‌رسد: مدل اول ۱۴ میلیون می‌دهد و مدل دوم ۱۹ میلیون. در اسفند با ۹۰ میلیون فروش، ماجرا برعکس می‌شود: ۳۶ میلیون در برابر ۳۰ میلیون. در مدل اول نوسان را همکار تحمل می‌کند و در مدل دوم سالن.

اگر همکار مشتری‌های خودش را دارد و می‌خواهد مستقل‌تر کار کند، راه پنجمی هم هست که دیگر پورسانت نیست: در اجاره صندلی آرایشگاه همکار اجاره می‌دهد و درآمد مشتری‌های خودش مال خودش است.

محاسبه پورسانت آرایشگر در مدل پلکانی؛ یک ماه با عدد

مدل پلکانی به همکار پرکار نشان می‌دهد که فروش بیشتر واقعاً به حسابش می‌آید. یک نمونه‌ی ساده برای فروش خدمات در ماه:

• تا ۵۰ میلیون تومان: ۳۰ درصد
• از ۵۰ تا ۸۰ میلیون تومان: ۳۵ درصد
• بالای ۸۰ میلیون تومان: ۴۰ درصد

هر درصد فقط روی همان پله حساب می‌شود، مثل پله‌های مالیات حقوق. همکاری که در مهر ۹۰ میلیون تومان خدمات انجام داده، ۳۰ درصد از ۵۰ میلیون اول (۱۵ میلیون)، ۳۵ درصد از ۳۰ میلیون بعدی (۱۰ میلیون و ۵۰۰ هزار) و ۴۰ درصد از ۱۰ میلیون آخر (۴ میلیون) می‌گیرد. جمع پورسانت خدماتش ۲۹ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان است.

بقیه‌ی ردیف‌ها بعد اضافه می‌شوند: ۱۰ درصد از ۶ میلیون تومان فروش محصول، یعنی ۶۰۰ هزار تومان، و ۳ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان انعامی که در صندوق به نامش ثبت شده. ۵ میلیون تومان هم وسط ماه مساعده گرفته که کم می‌شود. خالص پرداختی او ۲۸ میلیون و ۳۰۰ هزار تومان است.

چرا روی همان پله و نه روی کل فروش؟ چون اگر درصد پله‌ی بالاتر به کل فروش بخورد، مرز پله‌ها میدان دعوا می‌شود. با همین جدول، همکاری که ۷۹ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان فروخته ۲۷ میلیون و ۹۳۰ هزار تومان می‌گیرد، و همکاری که فقط ۴۰۰ هزار تومان بیشتر فروخته، ۳۲ میلیون و ۸۰ هزار تومان. نتیجه‌اش را روزهای آخر ماه می‌بینید: فاکتورهایی که عمداً عقب و جلو می‌روند و مشتری‌ای که به خدمتی کشیده می‌شود که لازم نداشت. در روش پله‌به‌پله، همان ۴۰۰ هزار تومان فروش بیشتر فقط ۱۵۰ هزار تومان به سهم اضافه می‌کند و کسی دلیلی برای بازی با تاریخ فاکتور ندارد.

مواد مصرفی را پیش از درصد کم کنیم یا نه؟

رنگ، دکلره، کراتین و ژل پول‌اند و در خدمات شیمیایی گاهی سهم بزرگی از قیمت را می‌خورند. دو راه دارید و هر دو درست‌اند، به شرطی که از روز اول معلوم باشد کدام.

درصد از کل مبلغ. مواد با سالن است و همکار از قیمت کامل درصد می‌گیرد. ساده است، ولی در خدمات پرمواد سهم سالن کوچک می‌شود.

درصد بعد از کسر مواد. اول هزینه‌ی مواد کم می‌شود و بعد درصد حساب می‌شود، که معمولاً چند واحد بالاتر است. منصفانه‌تر است، ولی باید سر هزینه‌ی مواد هر خدمت توافق کنید.

با روش دوم همکار روی کارهای کم‌مواد کمی بیشتر می‌گیرد و سالن روی کارهای پرمواد ضرر نمی‌دهد. ولی اندازه گرفتن مواد در هر نوبت خودش دعوای تازه‌ای است: «این‌قدر رنگ که مصرف نشد!» راه عملی این است که برای هر خدمت پرمواد یک هزینه‌ی ثابت مواد در جدول بنویسید و هر سه ماه، یا هر بار که قیمت مواد وارداتی با ارز بالا رفت، با هم بازبینی‌اش کنید. همین جدول در قیمت‌گذاری خدمات آرایشگاه هم به کارتان می‌آید، چون قیمت هر خدمت هم باید از هزینه‌ی مواد و سهم همکار شروع شود.

تخفیف، کارت هدیه و بیعانه: درصد از کدام عدد؟

بیشترِ سؤال‌های آخر ماه از همین چند موقعیت درمی‌آید. قاعده‌ای که به نظر ما منصفانه است:

قاعده‌ی پشت همه‌ی این ردیف‌ها یکی است: پورسانت دنبال کار می‌رود، نه دنبال لحظه‌ای که پول می‌رسد. کارت هدیه‌ای که امروز فروخته می‌شود کاری پشتش نیست؛ روزی که صاحبش روی صندلی می‌نشیند، کار انجام می‌شود و پورسانت هم مال همان روز است. همین منطق برای اصلاح رایگان هم جواب می‌دهد. اگر مشتری برگشت چون رنگش خوب درنیامده، معمولاً همان همکار بدون پورسانت تازه درستش می‌کند. این را هم بنویسید تا وسط کار بحثش پیش نیاید.

انعام مال آرایشگر است؛ فقط درست ثبتش کنید

انعام جزو فروش سالن نیست و درصد هم نمی‌خورد؛ کامل مال همکاری است که کار را انجام داده. گرفتاری از جایی شروع می‌شود که انعام با کارتخوان یا کارت‌به‌کارت می‌آید و در حساب سالن می‌نشیند. انعام نقدی همان لحظه به جیب همکار می‌رود، ولی انعام کارتی را کسی باید یادش بماند.

راهش ساده است: هر انعام غیرنقدی را همان لحظه‌ی حساب کردن با نام همکار در صندوق ثبت کنید و روز تسویه کامل بپردازید. اگر پرداخت ترکیبی و بستن صندوق آخر شب هنوز دردسر دارد، راهنمای حسابداری آرایشگاه صندوق، انعام و حساب آخر شب را مفصل‌تر باز کرده است.

فیش حقوقی آرایشگر؛ هر عدد باید ردی داشته باشد

بیشتر دعواهای آخر ماه سر درصد نیست؛ سر این است که همکار نمی‌داند عددش از کجا آمده. شفاف‌ترین محاسبه پورسانت آرایشگر هم اگر ریزش دیده نشود، باز بحث می‌سازد. «فکر می‌کردم این ماه بیشتر کار کرده‌ام» جوابی جز ریز کارها ندارد. فیش حقوقی آرایشگر وقتی بحث را تمام می‌کند که این‌ها را داشته باشد:

• بازه‌ی دقیق دوره، مثلاً ۱ تا ۳۰ مهر
• هر خدمت با تاریخ، نام مشتری، مبلغ و پورسانت همان ردیف
• فروش محصول و پورسانتش، جدا
• انعام‌ها، هر کدام با تاریخ و روش پرداخت
• حقوق پایه، پاداش و کسورات، مثل مساعده
• خالص پرداختی، با جای امضای همکار و سالن

وقتی همکار بتواند ردیف چهاردهم را نشان بدهد و بپرسد «این رنگ چرا کامل حساب نشد؟»، بحث از حدس به یک فاکتور مشخص می‌رسد و در چند دقیقه تمام می‌شود. قدم بهتر این است که همکار عدد خودش را وسط ماه هم ببیند، نه فقط روز تسویه؛ کسی که عددش را هر هفته دیده، آخر ماه غافلگیر نمی‌شود.

قرارداد درصدی آرایشگاه و بیمه، پیش از روز اول کار

قول شفاهی تا روز اولین اختلاف دوام می‌آورد. یک قرارداد یک‌صفحه‌ای که هر دو امضا کنید، بیشتر از هر ماشین‌حسابی جلوی دلخوری را می‌گیرد. این بندها را در آن بیاورید:

1. مدل درآمد، درصد خدمات و محصول، و اگر پلکانی است مرز پله‌ها
2. مبنای درصد: قبل یا بعد از تخفیف، با کسر مواد یا بدون آن
3. انعام کامل مال همکار است و کی پرداخت می‌شود
4. روز تسویه (ماهانه یا هفتگی) و سقف مساعده
5. ساعت کاری، مرخصی و قاعده‌ی روزهای شلوغ اسفند
6. اصلاح رایگانِ کار ناموفق با کیست
7. فهرست مشتری‌ها و عکس نمونه‌کارها مال کیست
8. مدت همکاری و این‌که چند هفته پیش از رفتن خبر بدهد

بیمه را هم در همین قرارداد روشن کنید. این‌که همکار درصدی از نظر قانون کار و بیمه چه جایگاهی دارد و بیمه‌اش با کیست، به شکل همکاری و قواعد روز بستگی دارد؛ بعضی سالن‌ها همکارانشان را بیمه می‌کنند و بعضی همکاران خودشان بیمه‌ی خویش‌فرما می‌پردازند. این بخش مشاوره‌ی حقوقی نیست: پیش از امضا از اتحادیه‌ی صنف، یک حسابدار یا وکیل بپرسید و شرایط به‌روز را در سایت سازمان تأمین اجتماعی ببینید. برای بقیه‌ی کارهای شروع همکاری، از سطح دسترسی تا شیفت، راهنمای مدیریت پرسنل آرایشگاه را بخوانید.

محاسبه پورسانت آرایشگر در وقت

در پلن تیم وقت، حقوق و پورسانت از همان فاکتورهایی حساب می‌شود که در صندوق می‌زنید و آخر ماه لازم نیست دفتر فروش را ورق بزنید:

• برای هر همکار در بخش «دستمزد و پورسانت» حقوق پایه‌ی ماهانه، یک درصد برای خدمات و یک درصد برای فروش محصول ثبت می‌کنید.
• پورسانت فقط از فاکتورهای کامل پرداخت‌شده حساب می‌شود و به همکاری می‌رسد که نامش روی همان ردیف است. تخفیف روی ردیف از مبنا کم می‌شود و کد تخفیف روی کل فاکتور نه؛ یعنی همان قاعده‌ی جدول بالا: تخفیف همکار روی ردیف، تخفیف کمپین با کد. مالیات و فروش کارت هدیه هم جزو مبنا نیستند.
• انعامی که در صندوق به نام همکار ثبت شود، کامل و جدا از پورسانت به او می‌رسد.
• مساعده، پاداش مناسبتی یا هر استثنای دیگر، پاداش یا کسورات همان دوره می‌شود.
• دوره را ماهانه یا حتی هفتگی می‌بندید؛ عددها قفل می‌شوند، فیش هر نفر پیامک می‌شود و صورت‌حساب تسویه‌ی هر همکار چاپ A4 و فایل PDF دارد.
• هر همکار در صفحه‌ی درآمد من فروش، پورسانت و انعام همین ماه خودش را می‌بیند و بعد از تسویه، فیش‌هایش را؛ عدد بقیه را نه.

یک محدودیت را هم از اول بدانید: پله‌ها و هزینه‌ی مواد خودکار حساب نمی‌شوند. اگر مدل پلکانی دارید، درصد پله‌ی اول را ثبت کنید و آخر دوره مابه‌التفاوت را پاداش بزنید. در مثال بالا ۳۰ درصد از ۹۰ میلیون، ۲۷ میلیون تومان است و ۲ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان باقی پاداش می‌شود. اگر مواد را پیش از درصد کم می‌کنید، سهم همکار از هزینه‌ی مواد، یعنی درصد او از جمع مواد، را کسورات بزنید. ریز قاعده‌ها در فرمول محاسبه‌ی پورسانت، انعام و حقوق پایه آمده و قیمت پلن تیم در صفحه‌ی تعرفه‌ها.

از همین ماه چه کنیم؟

اگر فقط یک کار بکنید، قاعده‌ها را روی یک صفحه بنویسید: مدل و درصدها، مبنای درصد در تخفیف و مواد، انعام و روز پرداخت. آن را با هر همکار مرور کنید و امضا بگیرید. از فردا در صندوق نام همکار را روی هر ردیف و هر انعام ثبت کنید. آخر ماه هم پیش از هر پرداختی، ریز خدمات هر نفر را به خودش بدهید و یک روز برای سؤال‌ها وقت بگذارید. با همین سه کار، محاسبه پورسانت آرایشگر از بحث ماهانه به کاری نیم‌ساعته تبدیل می‌شود. درصد البته فقط یکی از دلیل‌های ماندن همکار خوب است؛ بقیه را در انگیزه پرسنل آرایشگاه نوشته‌ایم.