مدرک آرایشگری: از آموزشگاه تا آزمون فنی‌وحرفه‌ای و پروانهی سالن
دورهی ناخن یا موی زنانه را تمام کرده‌اید، یا سال‌هاست دستتان در کار است و حالا برای پروانهی سالن خودتان مدرک آرایشگری لازم دارید؛ اولین سؤال این است که این مدرک را چه کسی می‌دهد. گواهینامهی مهارت را آموزشگاه نمی‌دهد؛ سازمان آموزش فنی و حرفهای بعد از آزمون کتبی و عملی صادرش میکند. این راهنما می‌گوید کدام استاندارد مال کار شماست، از چه راهی به آزمون برسید و کجا ثبتنام کنید، آموزشگاه را پیش از ثبتنام چطور بسنجید و این مدرک در پروندهی پروانهی کسب کجا می‌نشیند.
مدرک آرایشگری را چه کسی صادر میکند؟
گواهینامهی مهارت را «سازمان آموزش فنی و حرفهای کشور» صادر میکند. طبق صفحهی رسمی همین فرایند، صاحب آن «دفتر سنجش مهارت و صلاحیت حرفهای» است و اجرایش با حوزه‌ی سنجش اداره‌های کل آموزش فنی و حرفهای در هر استان. مراحل اصلی هم چهار تاست: معرفی به آزمون، شرکت در آزمون کتبی و عملی، کسب نمرهی قبولی نهایی و پرداخت هزینه‌ی صدور گواهینامه.
در تهران ادارهی کل استان تهران (tehran.irantvto.ir) و در کرج ادارهی کل استان البرز (alborz.irantvto.ir) طرف شما هستند. گواهینامه امروز الکترونیکی است: آن را در azmoon.portaltvto.com با کد ملی، یا در reg.irantvto.ir با کد ملی و تاریخ تولد می‌بینید و چاپ می‌کنید، و طبق صفحهی سازمان، تا ۲۰ گواهینامه روی یک کارت ثبت میشود. پس کسی که چند مهارت دارد، مثلاً ناخن و مژه، لازم نیست چند کاغذ جدا نگه دارد.
کدام استاندارد مال کار شماست؟
مدرک آرایشگری یک مدرک کلی نیست؛ هر گواهینامه به نام یک «استاندارد» صادر میشود. فهرست استانداردهای گروه «مراقبت و زیبایی» در سازمان، از جمله این‌ها را دارد: آرایش و پیرایش زنانه، آرایشگر موی زنانه، پیرایشگر موی زنانه، آرایشگر ناخن، آرایشگر عروس، پیرایشگر ابرو و صورت زنانه، متعادل‌ساز چهره‌ی زنانه (آرایش صورت)، کاربر مواد شیمیایی در آرایش زنانه، و برای آقایان پیرایشگر مردانه‌ی درجه ۱ و ۲، چهره‌پردازی مردانه و ترمیم‌کننده‌ی مو. کد چند استاندارد اصلی، طبق جزوه‌های رسمی نمونه‌سؤال دفتر سنجش، این است:
| استاندارد | کد استاندارد |
|---|---|
| آرایشگر موی زنانه | 514220570020001 |
| پیرایشگر موی زنانه | 514120570010001 |
| آرایشگر ناخن | 514220570060001 |
| آرایشگر عروس | 514220570040001 |
| متعادل‌ساز چهره‌ی زنانه | 514220570030001 |
| پیرایشگر ابرو و صورت | 514120570020001 |
| پیرایشگر مردانه | 514120570050001 (از نام فایل جزوه) |
کنار این‌ها، سازمان برای هر حوزه «استانداردهای شایستگی» هم دارد که نمونه‌سؤالشان منتشر شده است. این جدول چند نمونه از هر حوزه را نشان می‌دهد:
مشخصات هر استاندارد، از ساعت دوره تا پیش‌نیاز و سهم آزمون کتبی و عملی، در سند خودش آمده است. برای نمونه، سند قدیمی‌تر «پیرایشگر مردانه درجه ۱» (۱۳۹۳) دوره را ۱۵۰ ساعت نوشته، پیش‌نیازش را «پیرایش مردانه درجه ۲» گذاشته و ارزشیابی را ۲۵٪ کتبی، ۶۵٪ عملی و ۱۰٪ اخلاق حرفهای. این عددها مال همان استاندارد است، نه همه‌ی حرفه‌ها؛ برای استاندارد خودتان سندش را ببینید. نکته‌ی عملی‌تر این است: استانداردی را بگیرید که با کار روزانه و پروانه‌ای که می‌خواهید جور است. اگر سالن ناخن باز می‌کنید، مدرکی به نام آرایشگر ناخن با کار و پروانه‌تان جورتر است تا مدرک موی زنانه؛ پیش از آزمون از اتحادیه بپرسید کدام عنوان را می‌پذیرد.
سه راه رسیدن به آزمون: مرکز دولتی، آموزشگاه آزاد، آزمون آسان
منابع رسمی سه مسیر را نشان می‌دهند، به‌علاوه‌ی یک مسیر ویژه برای کسی که برای پروانهی کسب سراغ اتحادیه رفته است:
| مسیر | برای چه کسی | آزمون |
|---|---|---|
| دوره در مرکز دولتی آموزش فنی و حرفهای | کسی که از پایه شروع میکند | کتبی و عملی |
| دوره در آموزشگاه آزاد دارای پروانه | کسی که دورهی آموزشگاه خصوصی را ترجیح می‌دهد | کتبی و عملی |
| آزمون آسان (ادواری سابق) | کسی که کار را بیرون از کلاس رسمی یاد گرفته است | کتبی و عملی |
| مسیر صاحبان حرفه، با معرفی‌نامه‌ی اتحادیه | کسی که برای پروانه به اتحادیه مراجعه کرده است | کتبی و عملی، یا فقط عملی |
مسیر آخر را جدی بگیرید، چون مستقیم به پروانه وصل است. طبق راهنمای ادارهی کل تهران، اول از اتحادیهی صنف معرفی‌نامه می‌گیرید و بعد به واحد آزمون یک مرکز فنی و حرفهای می‌روید. آن‌جا عنوان حرفه با استانداردهای جدید مقایسه میشود و از روی مدارک، نوع آزمون معلوم میشود. ادارهی کل البرز هم در پرسش‌وپاسخ خودش همین را گفته است: برای جواز کسب اول سراغ صنف بروید و معرفی‌نامه‌ای بخواهید که «عنوان دقیق شغلی» در آن نوشته شده باشد.
ثبتنام دوره‌های آموزشی مرکزهای سازمان هم برخط است؛ پیوند «ثبتنام دوره‌های آموزشی» در سایت ادارهی کل البرز به reg.irantvto.ir/course می‌رود.
آزمون فنی و حرفهای آرایشگری: کتبی، عملی و نمرهی قبولی
آزمون هر حرفه دو بخش دارد: کتبی و عملی. طبق صفحهی آزمون ادارهی کل البرز، حد قبولی از این فرمول درمی‌آید: نمرهی عملی ضرب در ۷۵٪ به‌علاوه‌ی نمرهی کتبی ضرب در ۲۵٪ باید دست‌کم ۷۰ شود. اگر نشد، بعد از یک دورهی جبرانی آزمون عملی تکرار میشود. یعنی وزن اصلی با دست شماست، نه با حفظ کردن جزوه.
سؤال‌ها از روی استانداردهای آموزشی طراحی می‌شوند و طبق همان صفحه «منبع کتابی خاصی ندارد»؛ پس بهترین منبع، سند همان استاندارد و نمونه‌سؤال‌های دفتر سنجش است. پیش‌نیازها هم الزامی‌اند: مثلاً درجه ۲ پیش از درجه ۱. در مسیر صاحبان حرفه، کارت ورود به جلسه دو روز پیش از آزمون صادر میشود و آزمون ممکن است کتبی و عملی باشد یا فقط عملی.
ثبتنام آزمون و گرفتن گواهینامه، قدم به قدم
اگر کار را در سالن یا کنار دست یک استادکار یاد گرفتهاید و دورهی رسمی ندیده‌اید، مسیرتان «آزمونهای آسان» است که پیشتر «ادواری» نام داشت. می‌توانید به ادارهی کل استان یا مرکز آموزش فنی و حرفهای محل مراجعه کنید، یا ثبتنام را خودتان برخط انجام دهید. دفترچه‌ی آزمون هر استان در advari.irantvto.ir است. راهنمای ادارهی کل تهران قدم‌ها را این‌طور چیده است:
بعد از آزمون، اگر قبول شدید، نمره ثبت میشود و پرونده چهار تأیید می‌گیرد: رئیس مرکز، ادارهی آزمون، حراست و مدیرکل. سپس هزینه‌ی صدور را در pay.portaltvto.com می‌پردازید و گواهینامه را از سامانه می‌بینید و چاپ می‌کنید. مبلغ آزمون و صدور را از دفترچه‌ی استان یا خود ادارهی کل بپرسید؛ این مبلغ‌ها ثابت نمی‌مانند.
آموزشگاه آرایشگری را پیش از ثبتنام چک کنید
آموزشگاه آزاد هم پروانهی خودش را دارد. این پروانه در درگاه ملی مجوزها با عنوان «تأسیس آموزشگاه فنی و حرفه ای آزاد تایید محور» صادر میشود و متولی‌اش دفتر آموزشگاههای آزاد سازمان آموزش فنی و حرفهای است. برای اینکه بدانید آموزشگاهی که در نظر دارید این پروانه را دارد یا نه:
- در البرز، ادارهی کل فایلی به نام «اطلاعات آموزشگاه‌ها - ۱۴۰۴» گذاشته است. در این فایل، هر شهرستان، از کرج و فردیس تا ساوجبلاغ و نظرآباد، برگه‌ی خودش را دارد و جلوی هر آموزشگاه نام مؤسس، جنسیت، گروه آموزشی، نشانی و تلفن آمده است.
- در تهران، سایت ادارهی کل پیوند «لیست آموزشگاههای آزاد استان» را به پورتال سازمان داده است.
- اگر شاگرد قبلی‌ای از همان آموزشگاه می‌شناسید، بخواهید گواهینامه‌اش را با کد ملی در «استعلام گواهینامه» نشانتان بدهد.
اگر کلاس داخل یک سالن برگزار میشود، یک شرط پروانهی سالن زنانه را هم در نظر بگیرید: آرایشگاه زنانه و آموزشگاه آرایشگری بدون مجوزهای سازمان آموزش فنی و حرفهای و اتحادیهی مربوط نمی‌توانند در یک مکان کار کنند. پس بپرسید آن سالن هر دو مجوز را دارد یا نه.
از گواهینامه تا پروانهی کسب
در درگاه ملی مجوزها، هم «پروانه کسب آرایشگری زنانه» و هم «پروانه کسب پیرایشگری مردانه» این شرط را دارند: «گواهی صلاحیت و مهارت فنی و حرفه ای» برای متقاضی، یا معرفی یک نفر واجد این شرط برای کار در همان واحد صنفی. دیپلم فنی یا مدرک دانشگاهی مرتبط هم می‌تواند جای گواهی سازمان را بگیرد، و درگاه اصالت گواهینامه را خودش برخط از سازمان استعلام میکند. یعنی اگر خودتان مدرک ندارید، می‌توانید همکاری را که مدرک دارد معرفی کنید.
ترتیب کار هم مهم است. طبق راهنمای صفحهی پروانهی آرایشگری زنانه، گواهی مهارت یکی از سه تأییدی است که پیش از پر کردن فرم درخواست لازم دارید؛ دو تای دیگر تأیید بهداشتی و تأیید اماکن‌اند. راهنمای پروانهی پیرایشگری مردانه هم گواهی مهارت را پیش از درخواست می‌خواهد. پس اگر آزمونتان مانده، پیش از قول و قرار برای مغازه شروعش کنید. کارت معاینه‌ی بهداشتی و دورهی بهداشت اصناف را میشود هم‌زمان جلو برد؛ هر دو را در راهنمای کارت بهداشت آرایشگری توضیح داده‌ایم.
برای ناخن، درگاه پروانهی جدایی هم دارد: «پروانه کسب آرایش ناخن». پیش از ثبت درخواست از اتحادیه بپرسید برای این پروانه کدام گواهی مهارت را قبول دارند. بقیه‌ی مدارک و زمان صدور هر پروانه را در پروانهی آرایشگاه در تهران و پروانهی آرایشگاه در کرج نوشته‌ایم.
وقتی مدرک آرایشگری را گرفتید: در سالن و در وقتِ
اگر سالن باز می‌کنید، مدرک فقط یکی از پرونده‌هاست؛ بودجه، ملک و ترتیب کارها را در راهنمای راه‌اندازی سالن زیبایی چیده‌ایم. اگر همکار استخدام می‌کنید، مدرک آرایشگری او را هم با استعلام برخط بررسی کنید؛ بقیه‌ی قدم‌های استخدام در راهنمای استخدام آرایشگر است.
در وقتِ، اگر «انتخاب متخصص توسط مشتری» را در تنظیمات رزرو روشن گذاشته باشید، مشتری پیش از رزرو همکارش را خودش انتخاب میکند. در پروفایل هر همکار، «عنوان شغلی» زیر نامش در رزرو آنلاین دیده میشود و «معرفی» چند خط درباره‌ی تخصص و سابقه‌اش در صفحهی رزرو می‌آید. عنوان را با همان حرفهای که مدرکش را دارد یکی کنید، مثلاً «آرایشگر ناخن» یا «آرایشگر عروس»؛ روشش در راهنمای پروفایل همکار آمده است. با شماره‌ی موبایل خودتان حساب سالن را بسازید؛ راهنمای ثبتنام و راه‌اندازی سالن بقیه‌ی راه را مرحله‌به‌مرحله رفته است. حساب تک‌نفره هزینه‌ای ندارد؛ وقتی همکار نوبت‌گیر اضافه شد، صفحهی تعرفه‌ها هزینه‌ی پلن تیم را می‌گوید.
این هفته: یک استاندارد، یک تماس
یکم، استانداردی را که با کار روزانه‌تان جور است از فهرست سازمان پیدا کنید و سندش را بخوانید. دوم، مسیرتان را انتخاب کنید: دوره در مرکز دولتی یا آموزشگاه آزاد، یا آزمون آسان اگر کار را بلدید. سوم، اگر برای پروانهی سالن مدرک می‌خواهید، اول با اتحادیه تماس بگیرید و معرفی‌نامه را با عنوان دقیق شغل بگیرید. مدرک آرایشگری با این سه قدم از کاری که مدام عقب می‌افتد، به یک قدم روشن در مسیر پروانه تبدیل میشود.
بدون رفتن به آموزشگاه میشود مدرک آرایشگری گرفت؟
بله. اگر کار را بیرون از کلاس رسمی یاد گرفتهاید، راهتان «آزمونهای آسان» است، همان که پیشتر ادواری نام داشت. ثبتنام با مراجعه به ادارهی کل استان یا مرکز آموزش فنی و حرفهای محل، یا برخط در advari.irantvto.ir است. این آزمون هم دو بخش کتبی و عملی دارد و حد قبولیاش با همان فرمول ۷۵٪ عملی و ۲۵٪ کتبی حساب میشود.
مدرک آموزشگاه آزاد با گواهینامهی فنی و حرفهای فرق دارد؟
آموزشگاه آزاد دارای پروانه دوره را برگزار میکند، ولی گواهینامهی مهارت را سازمان آموزش فنی و حرفهای بعد از آزمون کتبی و عملی صادر میکند. همین گواهینامه است که درگاه مجوزها هنگام صدور پروانه برخط استعلامش میکند. پیش از ثبتنام، نام آموزشگاه را در فهرست آموزشگاههای آزاد ادارهی کل استان پیدا کنید.
برای پروانهی سالن حتماً خودم باید مدرک داشته باشم؟
نه، اگر شرطهای درگاه ملی مجوزها را ملاک بگیریم. شرط این است که متقاضی گواهی مهارت فنی و حرفهای داشته باشد، یا یک نفر واجد این شرط را برای کار در همان واحد صنفی معرفی کند. گواهی مهارت سازمان، دیپلم فنی یا مدرک دانشگاهی مرتبط پذیرفته است. پیش از ثبت درخواست، همین را با اتحادیهی صنفتان چک کنید؛ ما وکیل نیستیم و این پاسخ نظر حقوقی حساب نمیشود.
اگر در آزمون عملی آرایشگری قبول نشوم چه میشود؟
طبق صفحهی آزمون ادارهی کل البرز، اگر ۷۵ درصد نمرهی عملی و ۲۵ درصد نمرهی کتبی روی هم به ۷۰ نرسد، بعد از یک دورهی جبرانی آزمون عملی را دوباره میدهید. آن صفحه فقط از تکرار آزمون عملی حرف میزند؛ جزئیات پروندهی خودتان را از مرکز آزمون بپرسید و تا نوبت بعد، روی همان مهارتی که ضعیف بوده تمرین کنید.
